कञ्चनपुर । नेपाल–भारत (टनकपुर–ब्रम्हदेब)लाई धार्मिक नाकाकै रुपमा संचालन गर्न जोड दिईएको छ ।
शुक्रबार ब्रम्हदेबमा नेपाल भारतका अधिकारी एव पक्षविच भएको छलफलमा (टनकपुर–ब्रम्हदेब)लाई धार्मिक नाकाकै रुपमा संचालन गर्न जोड दिईएको हो । नेपाल तर्फका स्थानीयले टनकपुर र ब्रम्हदेबलाई धार्मिक नाकाकै रुपमा विकसित गरेर अघि बढाउनुपर्नेमा जोडदिएका छन ।
सदियौँदेखि भारत उत्तराखण्डको पुर्णागिरी र नेपाल सुदूरपश्चिमको ब्रम्हदेब सिद्धनाथ, महेन्द्रनगर सिद्धबाबाका दर्शनार्थीहरुलाई समेत मध्य नजर गर्दै धार्मिक नाकाकै रुपमा अघि बढाउनुपर्नेमा जोडदिएका हुन । बहुचर्चित टनकपुर बाँध निर्माणकै क्रममा निर्माण भएको पुलमा चारपाङग्रे सवारी साधन हालसम्म संचालनमा आएका छैनन । झण्डै तीन दशक अघि निर्माण भएको पुलमा पैदल, साईकल र मोटरसाईकल मात्रै संचालन गर्न दिएपनि दुईदेश विच हुने धार्मिक, पर्यटकीय, व्यवरसायिक कामकाज प्रभावित भएको छ ।
कञ्चनपुर उद्योग वाणिज्य संघका अध्यक्ष पिताम्बर जोशीले विगतमा महेन्द्रनगर भाँसीदेखि टनकपुरम्म झण्डै १३ किलोमिटर लिक रोड निर्माण भएपनि भारतीय पक्षबाट पुल संचालन गर्न ढिलाई भएको बताए । ‘यो नाका संचालन गर्न त्रिदेशीय नाकाकै रुपमा पनि विकसित गर्न सकिन्छ, ‘उनले भने, ‘हाम्रो तर्फ बनबासा र टनकपुर दुवै पुलको कनेक्टिभिटी छदैछ, अब भारतीय पक्षबाट समेत सहयोग हुनुपर्ने देखियो ।’
गत फागुन महेन्दनगरमा भएको सुदूरपश्चिम महोत्सव र चैत्र दोस्रो साता देहरादुनमा भएको ईण्डो नेपाल व्यापार मेलामा भारत उत्तराखण्डका पर्यटक एव सिँचाईमन्त्री समेत रहेका सतपाल महराज र उत्तराखण्डका मुख्यमन्त्री पुष्कर सिह धामीलाई बनबासा र टनकपुर पुल बारे छलफल गरेपछि सिँचाई विभागका प्राविधिक कर्मचारीको टोलीले सम्भाव्यता अध्ययन एव स्थानीयसंग छलफल गरेको अध्यक्ष जोशीले बताए । ‘पुल निर्माण भयो, तर संचालन नहुँदा यात्रुदेखि नेपाल भारत दुवै तर्फको व्यापारमा समेत समस्या भएको छ, ‘उनले भने, यसका लागि नेपाल सरकारले समेत पहल गर्नुपर्छ ।’ कञ्चनपुर उद्योग वाणिज्य संघका महासचिव खगेश्वर बोहराले नेपाल भारत पश्चिमी नाका गड्डाचौकी ब्रम्हदेबमा निर्माण भएका पुल २४सै घण्टा संचालन आवश्यक रहेको औल्याए । यस अघि वाणिज्य संघले बनबासा पुल संचालनकै लागि ४घण्टादेखि ७घण्टा खुल्ने भएपनि त्यसले मात्रै पुरा नहुने बताए । ‘आर्थिकदेखिका सबै समाजिक कारोबारका लागि पुल निर्वाध निरन्तर खुलै हुनुपर्छ, ‘उनले भने, ‘पुलकै कारण यस क्षेत्रको आर्थिक गतिबिधीले प्राथमिकता पाएको छैन, यसमा निजी र सरकारी क्षेत्र पनि गम्भिर हुनुपर्छ ।’ महासचिव बोहराले नेपालको ब्रम्हदेब उत्तरमा चिन र दक्षिणमा भारतसंग जोड्ने मुलबिन्दु भएकाले दुवै तर्फका मन्दिरमा आउने दर्शनार्थीलाई धार्मिक पर्यटककै रुपमा अघि बढाएर धार्मिक नाका विस्तार गर्नुपर्ने बताए ।
सिद्धनाथ मन्दिर संरक्षण समितीका अध्यक्ष केशव सिह नायकले विगत सदियौदेखी चलिआईरहेको परम्परा अनुरुप भारत उत्तराखण्ड चम्पावत जिल्लाको पुर्णागिरी मन्दिर र नेपाल सुदूरपश्चिम प्रदेश कञ्चनपुरको सिद्धनाथ मन्दिरबिच धार्मिक आस्था एवम महत्वपुर्ण सम्बन्ध स्थापित भएको किंवदन्ती रहेको बताउँदै पुर्णागिरीमा दर्शन गरिसकेपछि सिद्धनाथ मन्दिरको दर्शन गर्न अनिवार्य भएको नत्र पुजा सफल नहुने भन्ने किंवदन्ती अनुसार भारतिय तिर्थालुहरु पनि सिद्धनाथ मन्दिरमा आउने गरेका छन ।
तर पैदल यात्री र २ पाङग्रे सवारी साधनलाई मात्र नेपाल आउन दिने प्रावधानले कतिपय तिर्थालुहरु फर्किएर जाने गरेको अहिले ब्रम्हदेव बजारमा खासै व्यापार पनि नहुने र भारतिय पर्यटकहरु पनि नआउने भएपछि अहिले स्थानिय वयापारीहरु मारमा परेको उनले बताए । टनकपुर पुल संचालन भए दुवै मन्दिर तर्फ दर्शनार्थी सहजै आवत जावत गर्न सक्ने र त्यसका लागि भारत–नेपालका स्थानीय, प्रादेशिक र केन्द्रीय सरकार अग्रसर हुनुपर्नेमा उनले जोड दिए ।
बम्हदेब बजार व्यवस्थापन समितिका अध्यक्ष मोहन देव पन्तले धार्मिक पर्यटकका लागि समेत पुलदेखि नाका विस्तारमा जोडदिएका छन । उनले दुवै देशको बस्तुस्थिति अनुरुप सरकारले आवश्यक पहलकदमी चाल्नुपर्ने बताए ।
नेपाल भारतमैत्री संघका अध्यक्ष कृष्ण प्रशाद पाठकले टनकपुर ब्रम्हदेब नाका संचालन गर्दैै थप दुई देशविच सम्बन्ध विस्तारमा जोडदिए । हरेक बर्ष पुर्णागिरी मेला, नवरात्रदेखि अन्य धार्मिक तिथिमितिमा नेपाल र भारत दुवै देशका दर्शनार्थी दुवैतर्फ आवत जावत गर्ने भएकाले धार्मिक नाका विस्तार गर्नुपर्ने बताए । ‘ब्रम्हेदब–टनकपुरलाई धार्मिक नाकाकै रुपमा विकसित गराउन आफ्नो तर्फबाट पुर्ण पहल गर्छु, ‘उनले भने, ‘यसमा प्रदेश र संघीय सरकारको समेत साथ सर्मथन सहयोग चाहिन्छ ।’
भारत उत्तराखण्ड सिँचाई विभागका प्रमुख ईन्जिनियर सञ्जिव कुमार श्रीवास्तले नेपालका स्थानीयको माग अनुरुप आफ्नो टोलीले पर्यटनमन्त्रीलाई जानकारी गराउने र पुल संचालन बारे प्रदेशका मन्त्रीलाई केन्द्रीय सरकारसंग पहल गर्ने बताए । ‘यहाँ नेपालमा उठेका विषयमा हामीले मन्त्री ज्यूलाई अवगत गराउँछौँ, यहाँ दुईदेशविचको कनेक्टिभिटीको विषयमा समेत हामीले स्थलगत अनुगमन गरेका छौँ, ‘उनले भने, ‘हाम्रो स्तरबाट हुने सबै काम गछौँ, बाँकी सरकारको विषय हो ।’ नाका २४सै घण्टा संचालन भए दुवै देशका लागि लाभ हुने उनको भनाई छ ।